انتظار، يکي از مهمترين و پر ارزش ترين وظايف شيعه در عصر غيبت حضرت مهدي (عج) است: انتظار در لغت به معناي مراقب بودن، درنگ در امور و چشم به راه بودن است.[1] و انسان منتظر، انساني است اميدوار، با شرح صدري وسيع، مؤمن و معتقد به محبوبي که در طلب او مي سوزد و زمينه ساز موعودي که انتظارش را مي کشد. مؤمني که منتظر مولايش مي باشد هر اندازه انتظارش شديدتر باشد، تلاشش در آمادگي براي آن به وسيلة پرهيز از گناه و کوشش در راه تهذيب نفس و پاکيزه کردن درون از صفات نکوهيده و به دست آوردن خوبي هاي پسنديده بيشتر مي گردد.
امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد: "هر کسي که خواسته باشد از ياران قائم (عج) باشد بايد که منتظر باشد و با اين حال با پرهيزکاري به خويهاي پسنديده آراسته شود؛ پس هر گاه بميرد و قائم پس از مردنش ظهور نمايد پاداش او مثل کسي است که دوران حکومت آن حضرت را درک کرده است.[2]
شخصي که منتظر است در صورتي انتظارش واقعي است که به وظايفش عمل نمايد و برخي از وظايف او از قرار زير است:

1. معرفت و شناخت آن حضرت اولين وظيفة منتظر است. از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ ، در متون ديني آمده است: "هر کس بميرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهلي مرده است". [3]
2. محزون بودن از فراق آن حضرت. که بر اين مطلب روايتي از امام صادق ـ عليه السّلام ـ وارد شده است.[4]
3. دعا کردن براي امام عصر (عج) به خصوص خواندن دعاهاي وارده چون دعاي عهد و ندبه و ...[5]
4. سعي در اصلاح جامعه و انجام امر به معروف و نهي از منکر.[6]
با اين وصف اگر همگان به وظايف خويش عمل نمايند و توجه ويژه اي داشته باشند نمي توان گفت در اين فرض حتماً آن امام همام ظهور خواهد کرد زيرا اگر چه ظهور حضرت مهدي (عج) يک فرمان حتمي و قطعي خداوند است ولي بايد توجه داشت قيام جهاني او نيازمند آمادگي هاي زير است:
1. آمادگي فکري و فرهنگي: يعني سطح افکار مردم جهان چنان بالا رود که بدانند مسئله نژاد يا مناطق مختلف جغرافيايي و تفاوت رنگ و زبان ها و .... نمي تواند بشر را از هم جدا سازد و قرآن کريم هم شايستگي و صلاحيت را شرط آن انقلاب دانسته است.
2. آمادگي اجتماعي: مردم جهان بايد از ظلم و ستم نظام هاي موجود خسته شوند و تلخي اين زندگي مادي و يک بُعدي را احساس کنند و از حل شدن مشکلات کنوني مأيوس گردند و به اين واقعيت برسند که تنها حکومتي که مي تواند حلال مشکلات باشد حکومت منجي عالم بشريت است.
امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمودند تا همة اصناف مردم به حکومت نرسند حضرت مهدي قيام نمي کند تا بعد از تشکيل حکومت جهاني نگويند اگر ما هم به حکومت مي رسيديم با عدالت رفتار مي کرديم.[7]
3. آمادگي تکنولوژيکي و ارتباطي: وجود صنايع پيشرفته نه تنها مزاحم يک حکومت عادلانه جهاني نخواهد بود بلکه شايد بدون آن وصول به چنين هدفي محال باشد. و معجزه نيز براي اثبات حقانيت يک آئين آسماني است نه براي ادارة هميشگي نظام جامعه.[8]
4. آمادگي هاي فردي: حکومت جهاني قبل از هر چيز نيازمند عناصر آماده و با ارزش انساني است تا بتواند بار سنگين چنان اصلاحات وسيعي را به دوش بکشد و اين در درجة اول به بالا بردن سطح انديشه و آگاهي و آمادگي روحي و فکري براي پياده کردن آن برنامه عظيم نياز دارد.[9]
5. آمادگي نظامي: مسلمانان بايد هميشه آمادگي نظامي و نيروي سلحشوري داشته باشند تا به هنگام طلوع طلايع حق، به صف پيکار گران رکاب مهدي (عج) بپيوندند و از اين رو امام صادق ـ عليه السّلام ـ منتظران را فرا مي خواند تا همواره نيرومند و مسلح باشند و دوره انتظار مهدي (عج) را با دست پر، به سر آورند".[10]
علاوه بر آنچه گفته شد راز و رمزهاي ديگري نيز براي قيام حضرت وجود دارد که فقط خداي دانا از زمان پيدايش آنها با خبر است، مثلاً امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد: حضرت مهدي (عج) ظاهر نمي شود تا نطفة افراد با ايماني که در صلب کافران و منافقان وديعه نهاده است خارج شوند.[11]

امام صادق ـ عليه السّلام ـ :
"هر کس وقت ظهور را برايت تعيين کرد از تکذيب کردنش باک نداشته باش زيرا ما براي ظهور وقتي تعيين نمي کنيم"
بحار الانوار، ج 52، ص 104 ـ 117

[1] . التحقيق في کلمات القرآن، حسن مصطفوي، ج 12، ص 166، به نقل از فصلنامه انتظار، شماره 1، سال اول، پائيز 1380، ص 81.
[2] . مولوي اصفهاني، مکيال المکارم، ج 2، ص 219، ترجمه مهدي حائري، دفتر تحقيقات و انتشارات بدر.
[3] . بحار الانوار، ج 8، ص 368، ج 32، ص 321 و 333، القندوزي، حافظ سليمان بن ابراهيم، ينابيع الموده، ج 3، ص 327.
[4] . کمال الدين و تمام النعمه، شيخ صدوق، ص 371، دفتر انتشارات اسلامي، وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
[5] . مجلسي، بحار الانوار، 110 جلدي، دار الکتب الاسلاميه، تهران، ج 102، ص 111.
[6] . محمدي ري شهري، ميزان الحکمه، ج 4، ص 531.
[7] . مجلسي، بحار الانوار، ج 52، ص 244، مؤسسه الوفاء بيروت.
[8] . اقسام آمادگي هاي که ذکر شده است از کتاب: حکومت جهاني حضرت مهدي (عج)، مکارم شيرازي، انتشارات نسل جوان، چاپ يازدهم، ص 82، اخذ شده است.
[9] . همان.
[10] . محمد رضا حکيمي، خورشيد مغرب، چاپ 23، نشر فرهنگ اسلامي، تهران، ص 274.
[11] . ابراهيم اميني، دادگستر جهان، انتشارات شفق، چاپ قدس، ص 243؛ اثبات الهداة، ج 7، ص 105.